NEELTJE DE VRIES
- MOTHERLAND -
Met haar werk doorbreekt fotograaf Neeltje de Vries (1976) het eeuwenoude traditionele,
patriarchale perspectief op vrouwen door hen niet als objecten, maar als autonome subjecten te tonen. Het werk van De Vries komt voort uit haar eigen zoektocht naar identiteit en draagt de sporen van een jeugd waarin vrijheid en veiligheid niet vanzelfsprekend waren.
Vanuit die oorsprong ontwikkelde De Vries een beeldtaal om te kunnen bestaan waar de werkelijkheid die ruimte niet bood. Waarin de vrouw niet wordt toegeëigend, maar zichzelf toebehoort. Al op zeer jonge leeftijd begon zij versies van zichzelf te tekenen, later te schilderen. Die eerste innerlijke vrijplaats vormt nog altijd de kern van haar werk. De plek waaruit haar oeuvre zich heeft ontwikkeld tot een eigen beeldtaal, waarin veel van haar beelden de nuance van een zelfportret dragen.
Geboren in Istanbul, verliep de weg van De Vries naar de fotografie allesbehalve rechtlijnig. Als peuter verliet ze Turkije met haar Nederlandse moeder, werkte vervolgens vijftien jaar als grafisch ontwerper en keerde pas halverwege haar dertiger jaren terug naar haar eerste liefde: fotografie. Op haar 36e schreef ze zich in aan de Fotoacademie in Amsterdam en stapte ze volledig in het medium dat ze jaren eerder ook had gestudeerd, maar had losgelaten.
In haar beeldwereld is haar grafische achtergrond sterk zichtbaar en versterkt iedere compositie. De Vries onderzoekt de balans tussen lijn en vorm, aantrekkingskracht en ongemak. De vrouwen in haar beelden zijn er niet om de kijker te behagen of validatie te vragen; ze nemen hun eigen ruimte in. Autonoom en onaangepast. Alleen al die aanwezigheid roept frictie op. De brutaliteit dat ze niets van je willen. Haar beelden draaien niet om erotiek of esthetiek op zichzelf, maar om authenticiteit en kracht, waarbij naaktheid een metafoor is voor vrijheid.
Ook de band tussen vrouwen is een groot thema in het werk van De Vries en symboliseert een veilige, bijna heilige ruimte van gedeelde kracht en ervaring. Een moederland als het ware. Elk beeld staat op zichzelf als een momentopname en draagt een eigen verhaal. Haar voorkeur voor natuurlijk licht en sterke composities benadrukt de essentie van de vrouw die zij vastlegt.
Hoewel kleur een rol blijft spelen, geeft De Vries steeds vaker de voorkeur aan een palet waarin zwart-wit de basis vormt. Daarmee wil zij de vrouw eren als een aanwezigheid die buiten de tijd bestaat. Het gebruik van zwart-wit helpt dit tijdsbesef te neutraliseren. De Vries zweert bij een intuïtief proces: door geen expliciete interpretaties aan haar beelden op te leggen en geen vaste leesrichting van de kijker te verwachten, laat zij niet alleen zichzelf en de vrouw vrij, maar ook de kijker. Met haar beelden zoekt zij naar een vorm van herkenning: een manifestatie van de vrijheid die zij als kind al in zich droeg, met het stille besef dat die zich, met geduld, zou aandienen.